ราคาของโค้กหนึ่งขวดกับปัญหาที่หนักกว่า - ญี่ปุ่นควรมองความสับสนของ "ภาษีน้ำตาล" ในเยอรมนีอย่างไร

บริษัทผู้ผลิตเครื่องดื่มรายใหญ่ที่สุดในโลกได้แสดงความกังวลอย่างมากเกี่ยวกับ "ภาษีน้ำตาล" ที่เกิดขึ้นในเยอรมนี จอห์น กัลวิน หัวหน้าสาขาเยอรมนีของ Coca-Cola Europacific Partners ได้กล่าวว่า การจัดประเภทเครื่องดื่มที่ต้องเสียภาษี การบันทึกจำนวนการขาย การคำนวณภาษี และการตรวจสอบจะกลายเป็นภาระที่หนักหน่วง ไม่เพียงแต่สำหรับผู้ผลิตเท่านั้น แต่ยังรวมถึงผู้ค้าปลีกด้วย ในกรณีของกล่องผสมที่สามารถรวมขวดต่างชนิดกันได้อย่างอิสระ อาจมีสถานการณ์ที่พนักงานแคชเชียร์ต้องจัดการภาษีทีละขวด ซึ่งอาจนำไปสู่การขึ้นราคาและผลกระทบเชิงลบต่อการจ้างงาน

เมื่อมองแค่คำพูด ดูเหมือนว่าเป็นเพียงบริษัทใหญ่ที่ไม่ต้องการภาระใหม่ แต่ในข้อโต้แย้งนี้มีคำถามที่ญี่ปุ่นไม่สามารถมองข้ามได้ ภาษีเพื่อสุขภาพจะเก็บจากใคร ในขั้นตอนไหน และตามเกณฑ์อะไร ผลิตภัณฑ์ที่ลดน้ำตาลจะได้รับรางวัลหรือไม่ ภาระจากการขึ้นราคาจะตกอยู่กับใคร และเงินที่เก็บได้จะนำไปใช้อะไร ความสำเร็จของภาษีน้ำตาลจะขึ้นอยู่กับการออกแบบมากกว่าการตัดสินใจว่าจะเก็บภาษีหรือไม่

เกิดอะไรขึ้นในเยอรมนี

ในเยอรมนี มีการเสนอแนวคิดในการเก็บภาษีเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลในฤดูใบไม้ผลิปี 2026 เพื่อเป็นมาตรการในการลดภาระของระบบการแพทย์และการแก้ปัญหาโรคอ้วน ในตอนแรกมีรายงานว่าจะเริ่มในปี 2028 และรายได้จากภาษีจะถูกใช้เพื่อการป้องกันโรคและส่งเสริมสุขภาพ ต่อมา มีการเสนอให้เลื่อนขึ้นเป็นปี 2027 ผ่านการพิจารณาภายในหน่วยงานการเงิน อย่างไรก็ตาม ในเอกสารการทำงานที่มีการรายงาน มีเนื้อหาที่อาจรวมถึงเครื่องดื่มที่ใช้สารให้ความหวานที่ไม่มีน้ำตาล น้ำผลไม้ เครื่องดื่มทดแทนนม และเครื่องดื่มเบียร์ไม่มีแอลกอฮอล์

การอภิปรายจึงเกิดความสับสนอย่างรวดเร็ว หากวัตถุประสงค์หลักคือ "ลดการบริโภคน้ำตาล" การเก็บภาษีเครื่องดื่มที่ไม่มีน้ำตาลจะไม่ชัดเจน ลาร์ส คลิงไบล์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ได้กล่าวเมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2026 ว่าจะไม่มีการเก็บภาษีเครื่องดื่มที่ไม่มีน้ำตาล และเอกสารที่รั่วไหลออกมาไม่ได้เป็นการตัดสินใจที่ได้รับการเห็นชอบทางการเมือง กล่าวคือ รายละเอียดรวมถึงการเริ่มต้นในปี 2027 ยังคงไม่แน่นอน และในขณะที่เขียนบทความนี้ ระบบยังไม่ได้รับการตัดสินใจขั้นสุดท้าย

เหตุการณ์นี้มีความสำคัญ การวิจารณ์ของ Coca-Cola ที่ว่าเป็น "ฝันร้ายทางการบริหาร" ไม่ได้เป็นการประเมินกฎหมายที่เสร็จสมบูรณ์ แต่เป็นการเตือนในขั้นตอนที่ยังไม่ได้กำหนดขอบเขตและวิธีการเก็บภาษี ในขณะเดียวกัน หากการอธิบายของรัฐบาลไม่ชัดเจน นโยบายเพื่อสุขภาพอาจถูกสงสัยว่าเป็น "การเพิ่มภาษีเพื่อครอบคลุมเครื่องดื่มทั้งหมดเพื่อหาแหล่งเงินทุน"

น้ำตาลประมาณ 53 กรัมใน 500 มิลลิลิตร

ในบทสัมภาษณ์กับ RND กัลวินกล่าวว่า Coca-Cola ปกติมีน้ำตาล 10.6 กรัมต่อ 100 มิลลิลิตร เมื่อคำนวณง่ายๆ จะมีประมาณ 53 กรัมใน 500 มิลลิลิตร ในทางตรงกันข้าม เขาโต้แย้งว่าไม่สามารถอธิบายโรคอ้วนได้ด้วยเครื่องดื่มเพียงอย่างเดียว อุตสาหกรรมได้ดำเนินการลดน้ำตาลโดยสมัครใจแล้ว และการขายเครื่องดื่มที่ไม่มีน้ำตาลก็เพิ่มขึ้นเช่นกัน เขายังเน้นย้ำถึงตรรกะของการเลือกเสรีที่รัฐไม่ควรบอกประชาชนว่าควรกินหรือดื่มอะไร

แน่นอนว่าโรคอ้วนและเบาหวานประเภทที่ 2 เกี่ยวข้องกับปัจจัยหลายอย่าง เช่น การออกกำลังกาย ปริมาณแคลอรี่ทั้งหมด การนอนหลับ รายได้ การศึกษา และสภาพแวดล้อมการกิน การตำหนิเครื่องดื่มโคล่าเพียงอย่างเดียวจะไม่แก้ปัญหาได้ อย่างไรก็ตาม น้ำตาลที่ได้รับจากของเหลวสามารถเพิ่มขึ้นได้ง่ายในระยะเวลาสั้นๆ และราคาหรือส่วนผสมสามารถเปลี่ยนแปลงได้ง่ายตามนโยบาย ความ "ง่ายต่อการเล็ง" นี้เป็นเหตุผลที่เครื่องดื่มที่มีน้ำตาลเป็นเป้าหมายแรกของภาษีเพื่อสุขภาพในหลายประเทศ

การตรวจสอบสินค้าของรัฐในเยอรมนีพบว่า น้ำตาลเฉลี่ยในเครื่องดื่มเย็นลดลงประมาณ 15% เมื่อเทียบกับปีฐาน 2018 การดำเนินการโดยสมัครใจไม่สามารถกล่าวได้ว่าไม่มีผล ในทางกลับกัน ตัวเลข "ลดลง 20% ในผลิตภัณฑ์ของเรา" ที่ Coca-Cola แสดงนั้น ไม่ได้มีช่วงเวลาเปรียบเทียบเดียวกันกับสินค้าที่เป็นเป้าหมายและน้ำหนักตามปริมาณการขาย การตัดสินใจว่าอะไรดีกว่าระหว่างการลดโดยสมัครใจและการเก็บภาษีเพียงแค่ดูตัวเลขอาจเป็นอันตราย

วัตถุประสงค์ของภาษีไม่ใช่แค่การขึ้นราคา

เมื่อพูดถึงภาษีน้ำตาล มักจะเน้นว่าผู้บริโภคจะไม่ซื้อโคล่าที่มีราคาแพงขึ้น แต่ผลกระทบที่ใหญ่กว่าคือการเปลี่ยนแปลงส่วนผสมของผู้ผลิต ภาษีอุตสาหกรรมเครื่องดื่มเย็นของสหราชอาณาจักรเรียกเก็บภาระตามปริมาณน้ำตาลที่เพิ่มขึ้นจากผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า การตรวจสอบของรัฐบาลสหราชอาณาจักรพบว่า ระหว่างปี 2015 ถึง 2020 หลังจากประกาศระบบแล้ว น้ำตาลเฉลี่ยในเครื่องดื่มที่เป็นเป้าหมายลดลง 46%

สิ่งสำคัญที่นี่คือ ระบบของสหราชอาณาจักรไม่ได้คำนวณภาษีทีละขวดที่แคชเชียร์ โดยทั่วไปจะเก็บภาษีในขั้นตอนการผลิต บรรจุภัณฑ์ และการนำเข้า ดังนั้นแม้ว่าจะต้องมีการจัดประเภทภาษีสำหรับแต่ละผลิตภัณฑ์ แต่พนักงานไม่จำเป็นต้องตัดสินปริมาณน้ำตาลทุกครั้งที่ทำการบัญชี แม้ว่าจะยังไม่แน่ชัดว่าเยอรมนีจะใช้วิธีใด แต่ปัญหาของกล่องผสมที่ Coca-Cola กล่าวถึงสามารถแก้ไขได้ด้วยการออกแบบระบบ ภาระค่าใช้จ่ายทางการบริหารไม่ใช่ชะตากรรมของภาษีเอง

การอ่านผลกระทบต่อสุขภาพต้องระมัดระวัง ในสหราชอาณาจักร มีการยืนยันการลดการบริโภคน้ำตาลและการปรับปรุงผลิตภัณฑ์ และมีการวิจัยที่แสดงการเปลี่ยนแปลงที่ดีในฟันผุของเด็กและโรคอ้วนในบางกลุ่มอายุ อย่างไรก็ตาม ไม่ได้มีการยืนยันการปรับปรุงในทุกกลุ่มอายุและเพศ และอัตราโรคอ้วนของประเทศไม่ได้เปลี่ยนแปลงเพียงแค่ภาษี "ภาษีน้ำตาลแก้ปัญหาโรคอ้วน" หรือ "อัตราโรคอ้วนเพิ่มขึ้นเพราะภาษีไม่มีผล" ทั้งสองอย่างนี้เป็นการทำให้เรื่องง่ายเกินไป

การวิจัยทางวิชาการในปี 2023 ที่มุ่งเน้นที่เยอรมนีแสดงให้เห็นว่า ภาษีเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสามารถป้องกันหรือเลื่อนการเกิดเบาหวานประเภทที่ 2 ได้ประมาณ 130,000 ถึง 240,000 รายในช่วง 20 ปี และลดค่าใช้จ่ายทางสังคมได้ประมาณ 108 พันล้านถึง 160 พันล้านยูโร โดยเฉพาะอย่างยิ่ง วิธีการที่เปลี่ยนอัตราภาษีตามปริมาณน้ำตาลและกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงส่วนผสมมีผลมากกว่าวิธีที่เพิ่มราคาอย่างเท่าเทียมกัน อย่างไรก็ตาม นี่เป็นการจำลองและผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับสมมติฐานเกี่ยวกับผลกระทบโดยตรงต่อความเสี่ยงทางหัวใจและหลอดเลือด ในการตัดสินใจนโยบาย จำเป็นต้องแสดง "ขนาดของความเป็นไปได้" และ "ความไม่แน่นอน" พร้อมกัน

ใน SNS "ความไม่ไว้วางใจในระบบ" ลุกลามมากกว่า "สุขภาพ"

การตอบสนองของ SNS ต่อการอภิปรายนี้ไม่ได้แบ่งแยกอย่างชัดเจนระหว่างฝ่ายสนับสนุนและฝ่ายคัดค้าน เมื่อดูที่ Reddit และ X ในภูมิภาคที่พูดภาษาเยอรมัน จะเห็นเสียงหลักๆ สี่เสียง

ประการแรกคือการต่อต้านการสร้างภาษีใหม่ในขณะที่ค่าครองชีพเพิ่มขึ้น มีความไม่ไว้วางใจว่าจริงๆ แล้ววัตถุประสงค์คือการหาแหล่งเงินทุนไม่ใช่เพื่อสุขภาพ ข้อกังวลของ Coca-Cola เกี่ยวกับการขึ้นราคาและความไม่มั่นคงในการจ้างงานสามารถเข้าถึงกลุ่มนี้ได้ง่าย

ประการที่สองคือการวิจารณ์ข้อเสนอให้รวมเครื่องดื่มที่ไม่มีน้ำตาลในภาษี ใน SNS มีการชี้ให้เห็นว่า "การเก็บภาษีเครื่องดื่มที่ไม่มีน้ำตาลและยกเว้นเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลและสารให้ความหวานเล็กน้อยอาจกระตุ้นให้ใส่น้ำตาล" นี่ไม่ใช่เพียงแค่การแสดงอารมณ์ แต่เป็นการตั้งคำถามเกี่ยวกับปัญหาของระบบที่อาจบิดเบือนพฤติกรรมของบริษัท การที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังประกาศว่าจะไม่เก็บภาษีเครื่องดื่มที่ไม่มีน้ำตาลอาจมีพื้นฐานมาจากการวิจารณ์ความไม่ชัดเจนนี้

ประการที่สามคือการสนับสนุนภาษีน้ำตาล "สามารถเปลี่ยนแรงจูงใจของบริษัทที่ผลิตสินค้าที่มีน้ำตาลสูงในราคาถูกได้" "ในสหราชอาณาจักรมีการเปลี่ยนแปลงส่วนผสม" "เมื่อสังคมต้องแบกรับค่าใช้จ่ายทางการแพทย์ในอนาคต การส่งสัญญาณราคาสำหรับการป้องกันเป็นสิ่งจำเป็น" แนวคิดนี้ไม่ได้ต้องการขึ้นราคา แต่ต้องการให้ผู้ผลิตลดน้ำตาลเพื่อหลีกเลี่ยงการขึ้นราคา

ประการที่สี่คือความไม่พอใจกับรสชาติและสารให้ความหวานทดแทน มีเสียงจากประสบการณ์ในสหราชอาณาจักรที่รู้สึกว่ารสชาติของสินค้าปกติเปลี่ยนไป และไม่ยินดีที่จะเปลี่ยนน้ำตาลเป็นสารให้ความหวาน แม้ว่าจะยกเว้นเครื่องดื่มที่ไม่มีน้ำตาลจากภาษี การย้ายไปใช้สารให้ความหวานเทียมจะถือเป็นความสำเร็จด้านสุขภาพหรือไม่ยังคงเป็นประเด็นที่ต้องพิจารณา

อย่างไรก็ตาม โพสต์ใน SNS ไม่ใช่การสำรวจความคิดเห็น ความโกรธต่อภาษีและความขัดแย้งของระบบเป็นแรงจูงใจในการโพสต์ได้ง่าย และไม่จำเป็นที่ผู้ที่สนับสนุนจะโพสต์ด้วยความร้อนแรงเท่ากัน ในการสำรวจที่มีความเป็นตัวแทนในฤดูใบไม้ผลิปี 2026 มีผู้สนับสนุนการเก็บภาษีเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลในเยอรมนีประมาณ 60% ควรแยกความประทับใจจากไทม์ไลน์ออกจากความคิดเห็นของสังคมโดยรวม

หากเปลี่ยนเป็นญี่ปุ่น จุดยากคือ "นิยาม" มากกว่า "อัตราภาษี"

ในญี่ปุ่น ยังไม่มีการเก็บภาษีทั่วประเทศตามปริมาณน้ำตาลในเครื่องดื่ม นโยบายสุขภาพได้ดำเนินการผ่าน "สุขภาพญี่ปุ่น 21" การตรวจสุขภาพ การให้ความรู้ และความร่วมมือกับบริษัทต่างๆ อย่างไรก็ตาม ในการสำรวจสุขภาพและโภชนาการแห่งชาติปี 2023 พบว่า 31.5% ของผู้ชายและ 21.1% ของผู้หญิงมี BMI มากกว่า 25 และ 16.8% ของผู้ชายและ 8.9% ของผู้หญิง "มีความสงสัยอย่างมากว่าเป็นเบาหวาน" ญี่ปุ่นไม่ได้ปลอดจากปัญหานี้

หากจะมีการอภิปรายในญี่ปุ่น กำแพงแรกคือการนิยามเป้าหมายของการเก็บภาษี จะเก็บภาษีเฉพาะเครื่องดื่มอัดลมหรือจะรวมกาแฟที่มีน้ำตาล เครื่องดื่มชา เครื่องดื่มแลคโตบาซิลลัส เครื่องดื่มกีฬา เครื่องดื่มให้พลังงาน เครื่องดื่มผลไม้ เครื่องดื่มนม เครื่องดื่มถั่วเหลืองและข้าวโอ๊ตด้วยหรือไม่ จะคำนวณน้ำเชื่อมเข้มข้น ผง และเครื่องดื่มที่เสิร์ฟในร้านอาหารอย่างไร จะยกเว้นผลิตภัณฑ์ที่มีการแสดงผลการทำงานหรือผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพเฉพาะหรือไม่ ยิ่งเพิ่มขอบเขตมากเท่าใด บริษัทก็สามารถปรับเปลี่ยนส่วนผสมได้มากขึ้นเท่านั้น แต่ภาระของการบริหารและผู้ประกอบการจะหนักขึ้น

ยังมีความไม่สอดคล้องกับระบบการแสดงผล ในอาหารแปรรูปทั่วไปในญี่ปุ่น รายการหลักที่ต้องแสดงคือ พลังงาน โปรตีน ไขมัน คาร์โบไฮเดรต และปริมาณเกลือ "น้ำตาล" เป็นการแสดงผลโดยสมัครใจ หากจะเก็บภาษีตามปริมาณน้ำตาล จะต้องจัดเตรียมค่าการวิเคราะห์ วิธีการคำนวณ ข้อมูลการยื่นภาษี และกฎการตรวจสอบแยกต่างหากจากการแสดงผลสำหรับผู้บริโภค ภาระทางการบริหารที่บริษัทในเยอรมนีกลัวอาจกลายเป็นความจริงในญี่ปุ่นได้เช่นกัน

นอกจากนี้ ในญี่ปุ่น เครื่องจำหน่ายอัตโนมัติและร้านสะดวกซื้อเป็นจุดขายเครื่องดื่มที่สำคัญ จะสะท้อนภาษีที่เป็นหน่วยสตางค์ต่อราคาอย่างไร จะอัปเดตการตั้งค่าเครื่องและการแสดงผลการส่งเสริมการขายอย่างไร จะขอรายงานเดียวกันจากผู้นำเข้าขนาดเล็กและผู้ผลิตในท้องถิ่นได้มากน้อยเพียงใด แม้ว่าผู้ที่สร้างระบบจะคิดว่า "บริษัทใหญ่สามารถ